Don Budge

Don Budge Państwo : Stany Zjednoczone
Data urodzenia : 13.06.1915 (zm. 26.01.2000)
Miejsce urodzenia : Oakland, Stany Zjednoczone
Wzrost : 186 cm
Waga : 73 kg
Gra : praworęczny/jednoręczny bekhend
Status profesjonalny : 1939-1954
Rakieta : Wilson
Najwyższe miejsce w rankingu singlowym : 1 (1937)
Wygrane turnieje wielkoszlemowe w singlu : 6
Wygrane turnieje wielkoszlemowe w deblu : 4
Wygrane turnieje wielkoszlemowe w mikście : 4

Sylwetka :

Ojciec Dona Budge był szkockim emigrantem i byłym piłkarzem. Rozegrał nawet kilka spotkań w drużynie rezerw znanego szkockiego klubu piłkarskiego Glasgow Rangers. Problemy z układem oddechowym zmusiły go do przeniesienia się do Stanów Zjednoczonych, a konkretnie do słonecznej Kalifornii. Miłość do sportu zaszczepił on swoim dwóm synom : Lloydowi i Donaldowi. Początkowo tenis interesował bardziej starszego z braci, czyli Lloya. Don wolał z kolei typowo amerykańskie sporty, czyli baseball i koszykówkę, a w tenisa zaczął grać dopiero w wieku 8 lat. Do kariery tenisowej przekonał go brat, z którym często rywalizował na twardych kortach w Oakland. Po ukończeniu szkoły średniej, Don rozpoczął studia na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, ale szybko zrezygnował z nauki by skupić się na karierze tenisowej. W 1942 roku Budge został wcielony do powietrznej armii amerykańskiej, w której służył aż do zakończenia wojny w 1945 roku. Podczas służby Don odniósł kontuzję ramienia, która utrudniała mu grę po powrocie na korty. W 1941 roku ożenił się z Deirdre Conselman, z którą doczekał się dwóch synów : Jeffreya i Davida. Po jakimś czasie ich małżeństwo rozpadło się, a Don w 1967 roku poślubił Loriel McPherson. Po zakończeniu kariery Budge był krótko współwłaścicielem pralni w Nowym Jorku i baru w Oakland, następnie pracował jako trener młodych adeptów tenisa oraz jako konsultant w firmie produkującej artykuły sportowe. Był również autorem dwóch książek : “Budge on Tennis” oraz “Don Budge : A Memoir”. W 1952 roku zagrał samego siebie w filmie “Pat and Mike”. W grudniu 1999 roku, w wieku 84 lat, Don uległ groźnemu wypadkowi samochodowemu i zmarł w wyniku obrażeń miesiąc później w domu opieki w Scranton, w Pensylwanii.

Styl gry :

Wysoki i szczupły Amerykanin słynął przede wszystkim ze znakomitej gry przy siatce oraz z mocnego serwisu. Pomagało mu to odnosić sukcesy nie tylko w rywalizacji singlowej, ale również w deblu i mikście. Najlepszym uderzeniem w jego repertuarze był jednak mocny, topspinowy bekhend, uznawany za jeden z najlepszych w historii tenisa. W opanowaniu tego zagrania do perfekcji na pewno pomogła mu gra w baseball w młodzieńczych latach. Budge początkowo miał problemy z przestawieniem się z twardych kortów na korty trawiaste, ale po jakimś czasie dostosował swoją grę do każdej z nawierzchni. Jeden z jego rywali przyznał, że gra z Budgem była jak potyczka ze ścianą, gdyż wszystkie uderzenia wracały od razu na drugą stronę. Wszyscy natomiast uważali Budge”a za prawdziwego dżentelmena na korcie i po za nim, przez co wzbudzał ogólną sympatię. Niewątpliwą zaletą Dona była też umiejętność utrzymania równej formy przez cały rok, co podkreślał później Bill Tilden, inny wielki amerykański tenisista, który święcił triumfy w latach 20-tych ubiegłego wieku.

Przebieg kariery :

Pierwszym turniejem, w którym wystąpił Budge były mistrzostwa stanowe Kalifornii dla tenisistów do 15-go roku życia. Amerykanin już w swoim pierwszym meczu wygrał z najwyżej rozstawionym zawodnikiem, by później ograć również pozostałych uczestników i zdobyć tytuł. Na tym turnieju młody Budge spotkał sławnego trenera Perry Jonesa, którego podopieczni odgrywali kluczowe role w światowym tenisie w latach 1931-1949. Don nie doczekał się jednak od niego komplementu, a Jones zamiast tego powiedział mu, że jeszcze nigdy nie widział by ktoś grał w tak brudnych i zniszczonych butach. Jak się okazało stan obuwia nie przeszkodził mu w triumfie w turnieju, który ostatecznie przekonał go do tenisowej kariery. W 1933 roku 18-letni Budge ostatecznie udowodnił swój nieprzeciętny talent wygrywając mistrzostwa USA juniorów. W finale przegrywał już 0:2 w setach, ale ostatecznie udało mu się przechylić szalę zwycięstwa na swoją korzyść. Jego finałowym przeciwnikiem, był najwyżej rozstawiony zawodnik Gene Mako, późniejszy wieloletni przyjaciel Dona oraz partner deblowy w turniejach wielkoszlemowych oraz w Pucharze Davisa.

W 1934 roku Budge był już w najlepszej dziesiątce amerykańskich tenisistów. W tym samym roku porzucił studia by wziąć udział w cyklu turniejów Emerson Grass Court Circuit, a na turnieju US Open udało mu się zajść do IV rundy. Budge osiągnął ponadto finał w prestiżowej imprezie Pacific Coast Championships w Berkeley, gdzie przegrał z Brytyjczykiem Fredem Perrym, ówczesnym najlepszym zawodnikiem świata i idolem Dona. Gdy nadeszła zima Budge zrezygnował z udziału w turniejach w Ameryce Południowej i postanowił skupić się na treningu. Kilku lekcji udzielił mu sam Perry, a oprócz tego trenował regularnie z profesjonalnym trenerem Tomem Stowe, który za darmo pomagał Donowi polepszyć grę wolejem i usprawnić chwyt rakiety. Ciężka praca opłaciła się i już w następnym roku Budge stał się zawodnikiem ze światowej czołówki. Na turnieju wimbledońskim Don w swoim debiucie dotarł do półfinału, ulegając w nim sławnemu Niemcowi Gottfriedowi von Crammowi, który później został jego wieloletnim przyjacielem. We wcześniejszej fazie turnieju Budge sprawił dużą niespodziankę pokonując Brytyjczyka Bunny Adamsa. W 1936 roku udało mu się wygrać w parze z Gene Mako turniej deblowy na US Open oraz dojść do finału singla, gdzie uległ po zaciętym meczu Fredowi Perremu 2-6, 6-2, 8-6, 1-6, 10-8. Finał US Open zaliczył również w rywalizacji miksta, w parze z Sarah Palfrey.

Przełom w karierze Budge”a nastąpił w 1937 roku, kiedy to Perry przeszedł na zawodowstwo. Don nie znalazł pogromcy na trawiastych kortach przez całą wiosnę i lato, co przełożyło się m.in. na dwa wielkoszlemowe triumfy na Wimbledonie i US Open. W finałach obu turniejów Budge ogrywał swojego przyjaciela Gottfrieda von Cramma. Na Wimbledonie wygrał ponadto jako pierwszy zawodnik w historii także turniej deblowy (w parze z Gene Mako) oraz turniej miksta (w parze z Alice Marble). Bliski podobnego wyczynu był też na US Open, wygrywając turniej miksta w parze z Sarah Palfrey oraz dochodząc do finału debla z Genem Mako. Do historii tenisa przeszła też potyczka Budge”a z von Crammem w półfinale Pucharu Davisa. Po czterech meczach był remis i awansie do finału miał zadecydować pojedynek między nimi. Dwa pierwsze sety wygrał Niemiec, ale Budge odrobił stratę, a w finałowym secie, mimo że przegrywał już 1:4, udało mu się zwyciężyć 8:6. W meczu finałowym Pucharu Davisa z Wielką Brytanią Budge zapewnił reprezentacji Stanów Zjednoczonych zwycięstwo w całych rozgrywkach wygrywając oba mecze singlowe oraz deblowy w parze z Mako. Dla USA była to pierwsza wygrana w tym prestiżowym turnieju od 1926 roku. Wszystkie te sukcesy przyczyniły się do zdobycia przez Budge”a nagrody Sullivana dla najlepszego amerykańskiego sportowca amatora. Oprócz niego żaden inny tenisista nie otrzymał tej nagrody. Oprócz tego otrzymał także najbardziej prestiżową nagrodę w amerykańskim sporcie, przyznawaną przez amerykańską agencję prasową dla najlepszego amerykańskiego sportowca bez podziału na amatorów i zawodowców. Podobnej sztuki dokonał jedynie John McEnroe w 1981 roku. Naturalnie też Budge znalazł się na koniec roku na pierwszym miejscu w światowym rankingu tenisistów amatorów. W ciągu jednego roku stał się prawdziwym idolem Amerykanów i mimo kuszących ofert postanowił nie przechodzić jeszcze na zawodowstwo.

Jak się później okazało rok 1938 był dla Budge”a jeszcze lepszy. Jako pierwszemu zawodnikowi w historii tenisa udało mu się wygrać w jednym roku Australian Open, French Open, Wimbledon oraz US Open, co jeden z amerykańskich dziennikarzy określił mianem “Wielkiego Szlema”. Później udało się to jedynie dwukrotnie Australijczykowi Rodowi Laverowi. Na Wimbledonie i US Open Budge wygrał ponadto rywalizację debla oraz miksta, co dało mu łącznie 8 wielkoszlemowych tytułów. Żadnemu innemu tenisiście w historii nie udało się triumfować tyle razy w jednym roku. Licząc także dwie wygrane w 1937 roku, Amerykanin wygrał w singlu sześć turniejów wielkoszlemowych z rzędu, co również do dzisiaj pozostaje rekordowym wynikiem. Budge pomógł także reprezentacji Stanów Zjednoczonych obronić tytuł w Pucharze Davisa, w którym w ciągu całej kariery wygrał 19 spotkań, przegrywając zaledwie dwa razy w 1935 roku. Sukcesy odniesione w 1939 roku przyczyniły się do zdobycia przez Budge”a po raz drugi z rzędu tytułu amerykańskiego sportowca roku, a także pozwoliły mu zakończyć sezon na pierwszym miejscu w rankingu. Ogólnie w latach 1937-1938 Budge wygrał 14 turniejów, a w 1938 roku przegrał zaledwie dwa spotkania. Po tak udanym okresie, kiedy całkowicie zdominował światowe korty, Budge postanowił przejść na zawodowstwo, co wiązało się z zakazem gry w turniejach wielkoszlemowych oraz w Pucharze Davisa, ale pozwalało na przyjmowanie premii pieniężnych za grę na tenisowych kortach.

Pierwsze spotkanie w gronie profesjonalnych zawodników Budge rozegrał w 1939 roku w sławnej hali Madison Square Garden w Nowym Jorku, gdzie pokonał dawnego mistrza Wimbledonu Amerykanina Ellswortha Vinesa. W okresie od stycznia do marca obaj panowie rozegrali między sobą 39 spotkań, z których 22 wygrał Budge, a 17 Vines. Na przełomie marca i maja Don rozegrał również w Stanach Zjednoczonych serię spotkań z dawnym rywalem Fredem Perrym, wygrywając z nim 18 potyczek i przegrywając 11 starć. Budge okazał się również najlepszy w cyklu spotkań w Europie, a jego rywalami byli Vines, Perry i Les Stoefen. Oprócz tego zanotował wygrane w prestiżowych turniejach zawodowych we Francji (French Pro Championships) i Anglii (Wembley Pro Tournament). Wyniki te pozwoliły mu na zdobycie tytułu najlepszego tenisisty sezonu. W 1940 roku nie rozgrywano cyklu towarzyskich spotkań, a jedynie 7 turniejów zawodowych. Budge wygrał aż cztery z nich, w tym Mistrzostwa Stanów Zjednoczonych Zawodowców (United States Pro Championships), uznawanych ówcześnie za najbardziej prestiżowy turniej w profesjonalnym tenisie. Sukcesy te pozwoliły Donowi zdobyć tytuł najlepszego tenisisty globu po raz czwarty z rzędu. W 1941 roku Budge rozegrał cykl spotkań w Ameryce Północnej z 48-letnim Billem Tildenem, wygrywając 46 spotkań na 54 rozegrane. Wziął udział także w trzech turniejach zawodowych, ale nie wygrał żadnego z nich. Najlepszym tenisistą roku został Amerykanin Bobby Riggs, a Budge został sklasyfikowany na szóstej pozycji.

Na przełomie grudnia 1941 roku i kwietnia 1942 roku Budge wygrał w Ameryce Płn. kolejny profesjonalny cykl spotkań. W meczach z Bobby Riggsem, Frankiem Kovacsem, Fredem Perrym i Lesem Steofanem osiągnął bilans 52-18. Riggs wygrał i przegrał po 36 spotkań, a pozostali rywale zanotowali ujemny bilans. Budge wygrał również po raz drugi z rzędu Mistrzostwa USA Zawodowców, wygrywając w finale 6:2 6:2 6:2 z Bobby Riggsem. Wyniki te wystarczyły do zdobycia po raz piąty tytułu najlepszego tenisisty świata. W 1942 roku został wcielony do armii amerykańskiej, aby służyć krajowi podczas trwającej właśnie II wojny światowej. Na początku 1943 roku podczas ćwiczeń na torze przeszkód, Budge zerwał mięsień ramienia i ta kontuzja ciągnęła się zanim już do końca kariery. Podczas służby rozegrał kilka spotkań pokazowych dla żołnierzy, a w 1945 roku kiedy wojna zmierzała ku końcowi, wziął udział w meczu pomiędzy Amerykańską Armią Lądową (U.S. Army) a Amerykańską Marynarką Wojenną (U.S. Navy), w której służył Bobby Riggs. Mecze rozgrywano w formacie podobnym do tego, który obowiązywał w Pucharze Davisa, a oprócz Budge”a w ekipie U.S. Army grał Frank Parker, podczas gdy Riggsowi partnerował Wayne Sabin. Budge rozegrał łącznie 5 spotkań z Riggsem, za każdym razem na innej wyspie. Pierwsze dwie potyczki wygrał bez straty seta, ale w kolejnych trzech spotkaniach lepszy był Riggs. Ogólnie w latach 1943-45 Budge został sklasyfikowany jako drugi gracz na świecie, zaraz po Bobby Riggsie.

W 1946 roku Budge powrócił do cyklu turniejów dla zawodowych tenisistów organizowanych przez Tildena. Łącznie rozegrano ich 31, a Budge wygrał 3 z nich, podczas gdy Riggs triumfował aż 14 razy. Obaj panowie rozegrali między sobą cykl towarzyskich spotkań i nieznacznie lepszy bilans na koniec osiągnął Riggs, który wygrał 24 spotkania na 46 rozegranych. Budge przegrał również z nim w finale turnieju U.S. Pro i musiał zadowolić się drugim miejscem w rankingu na koniec roku. W 1947 roku Budge osiągnął finały turniejów U.S. Pro i U.S. Pro Indoor i w obu z nich musiał uznać wyższość Riggsa. W późniejszych latach Budge grał coraz mniej, a jego największymi sukcesami były finały U.S. Pro w 1949 roku (porażka z Riggsem) i w 1953 roku (porażka z Pancho Gonzalezem). Ostatnim dużym sukcesem w karierze Budge”a było pokonanie w 1954 roku Gonzaleza (najlepszego ówcześnie zawodnika) w cyklu spotkań w Ameryce Północnej, w którym brali udział jeszcze Frank Sedgman i Pancho Segura. Niewiele później Budge zakończył tenisową karierę i poświęcił się trenowaniu dzieci. W 1964 roku został przyjęty do tenisowej galerii sław (International Tennis Hall of Fame), której siedziba mieści się w amerykańskim mieście Newport. W 1968 roku, wraz z początkiem Ery Open w tenisie, Budge wystąpił w turnieju weteranów na Wimbledonie, a wygrał go w 1973 roku w wieku 58 lat, kiedy to partnerował mu Frank Sedgman. Przez większość fachowców Budge jest uważany za jednego z dziesięciu najlepszych tenisistów w historii tenisa.