Dzisiaj będziemy rozpatrywać parametr tak istotny jak i zwodniczy jakim jest sztywność.
Sztywność na maszynach RDC mierzona jest do pewnego stopnia na zasadzie krzywej wygiÄ™cia tj. miÄ™dzy dwoma punktami podparcia (szczyt główki i poczÄ…tek rÄ…czki) na wysokoÅ›ci mostka rakiety (niezależnie od dÅ‚ugoÅ›ci rakiety) „przykÅ‚adana” jest okreÅ›lona siÅ‚a wyginajÄ…ca rakietÄ™. Im mniejsza siÅ‚a potrzebna do odpowiedniego wygiÄ™cia rakiety tym niższa sztywność.
Tenisowe „Å›wieżynki” zapytajÄ…: No dobrze… ale co wÅ‚aÅ›ciwie mówi nam ta ‘caÅ‚a sztywność’?
Mówi i to wiele… oto maÅ‚e podsumowanie zależnoÅ›ci miÄ™dzy sztywnoÅ›ciÄ… rakiety, a jej „zachowaniem” na korcie:
Im wyższa sztywność tym mniejsza absorpcja drgań.
Im wyższa sztywność tym większa moc.*
Im wyższa sztywność tym większy sweetspot.
Im wyższa sztywność tym bardziej jednolity sweetspot.
Im niższa sztywność tym dłuższy kontakt piłki z rakietą podczas uderzenia.**
Im niższa sztywność tym większa żywotność strun.
Im niższa sztywność tym szybszy wymagany zamach.
Wydaje siÄ™ proste? I takie by byÅ‚o gdyby oderwać ten parametr od reszty. Niestety w praktyce wszystko jest dużo bardziej skomplikowane…
W trakcie pomiaru na maszynie RDC sztywność mierzona jest na wysokoÅ›ci mostka i oddaje ogólnÄ… wartość, która w zamierzeniu producenta charakteryzuje caÅ‚Ä… rakietÄ™. Ale rakiety majÄ… różne profile ramy (boxy, obÅ‚e, miejscowo pogrubiane, miejscowo zwężane etc.), majÄ… miejscowe usztywnienia (DNX u Voelkli/BB), sÄ… różnej dÅ‚ugoÅ›ci itp. itd. Dlatego tak naprawdÄ™ nie da siÄ™ okreÅ›lić sztywnoÅ›ci rakiety za pomocÄ… jednego wskazania. Jest to jednak bardzo przydatny parametr, który pozwoli nam wstÄ™pnie zawÄ™zić „obszar” poszukiwaÅ„ tego jednego, idealnego szpadla.
Właściwie powyższe informacje są wystarczające aby przeciętny gracz rekreacyjny wiedział czym ma się kierować w wyborze rakiety. Dla tych jednak którzy chcą bardziej zagłębić się w temat przedstawię interesujących przypadków i zależności, które rzucą więcej światła na aspekt sztywności rakiet tenisowych.
Sztywność i grubość ramy mają z reguły zależność wprostproporcjonalną co nie znaczy, że tak jest zawsze. Dzięki miejscowymi usztywnieniom ( u Voelkli/BB, ścięgna kevlarowe Kneissli itp.), dodatkom kompozycyjnym (HMG), wielokierunkowemu przeplotowi włókien z lub bez dodatków (np. Dunlop 4D) można osiągnąć wysoką sztywność w rakietach o stosunkowo wąskich ramach. Przykładem takowej może być np. Head Speed Pro. Jej przeciwieństwem może być np. Wilson [K]obra Tour.
Wiemy wiÄ™c że z reguÅ‚y wraz ze wzrostem gruboÅ›ci ramy roÅ›nie sztywność. Ale jak to siÄ™ przekÅ‚ada na to co rakieta prezentuje na korcie? WyjaÅ›nimy to na teoretycznych przypadkach…
1. Rama klasyczna o staÅ‚ym przekroju…
Tutaj zachowanie rakiety bÄ™dzie głównie determinowane przez rozÅ‚ożenie masy (wiÄ™cej o tym w temacie „Waga, balans, a swingweight…”) i zakÅ‚adajÄ…c iż jest to rama niespolaryzowana (wiÄ™kszość masy w okolicy mostka) rama bÄ™dzie prezentowaÅ‚a standardowo najwiÄ™kszy wygiÄ™cie w górnej części główki, a sweetspot bÄ™dzie oscylowaÅ‚ w okolicach Å›rodka i niżej. Górne obszary główki bÄ™dÄ… charakteryzować siÄ™ swoistÄ… martwicÄ… (ang. dead hoop) czyli sÅ‚abym odejÅ›ciem piÅ‚ki od strun.
2. Rama o przekroju zwężajÄ…cym siÄ™ ku główce…
CaÅ‚kiem popularna „myÅ›l techniczna” w szpadlach datujÄ…cych przed rokiem 2000. Obecnie rozwiÄ…zanie raczej niespotykane ze wzglÄ™du na zmianÄ™ stylu gry (czÄ™stsze uderzanie piÅ‚ki górnÄ… powierzchniÄ… główki). WÄ…ska rama na szczycie główki pozwalaÅ‚a osiÄ…gać wiÄ™ksze prÄ™dkoÅ›ci zamachu dziÄ™ki mniejszym oporom powietrza. Grubsze wideÅ‚ki w stosunku do reszty ramy zapewniaÅ‚y za to stabilność i umiejscawiaÅ‚y sweetspot niżej niż w przypadku ram o klasycznym przekroju. WygiÄ™cie ramy byÅ‚o mniejsze (w niższych obszarach główki, w górnych obszarach wygiÄ™cie byÅ‚o wiÄ™ksze niż w przypadku ram klasycznych) niż wskazywaÅ‚aby na to sztywność. Ze wzglÄ™du na „wÄ…skość” ramy na szczycie główki typowe byÅ‚o dokÅ‚adanie dodatkowej masy na godzinie 12 aby poprawić stabilność w tym obszarze. Ramy takie charakteryzowano używajÄ…c pojÄ™cia „giÄ™tkiego” tudzież „chybotliwego Å‚ba” (wobbly head***) mimo to nie jest to okreÅ›lenie ekskluzywne i ramy o niskiej sztywnoÅ›ci, niewielkiej polaryzacji i sporym balansie na rÄ…czkÄ™ również mogÄ… być okreÅ›lane tym hasÅ‚em mimo ramy staÅ‚ej itd.
Obecnie takich rakiet raczej się nie spotyka. Przykładem może być Yonex używany przez Lleytona Hewitta tj. Super RD Tour 90.
3. Rama o przekroju zwężajÄ…cym siÄ™ ku wideÅ‚kom…
Maksymalna grubość ramy przypada na szczyt główki czyli jest to przeciwieÅ„stwo przypadku drugiego. Co daje takie rozwiÄ…zanie? Jest to swoista próba „ożywienia” górnych partii główki. Grubsza rama to wiÄ™ksza sztywność, a przez to sweetspot ulega elongacji na wyższe części Å‚ba przez co uzyskujemy wiÄ™kszÄ… moc w tym obszarze w porównaniu do innych przypadków. WÄ…skie wideÅ‚ki z kolei potÄ™gujÄ… wygiÄ™cie, w ekstremalnych przypadkach powoduje to, że mocniejsze uderzenia sprawiajÄ… wrażenia uderzania biczem (ang. whippy).
4. Rama o przekroju zmiennym osiÄ…gajÄ…ca maksimum na 3&9 godzinie…
Od widełek do okolic godzin 3&9 rama jest coraz grubsza by po osiągnięciu tam swego maksimum zwężać się idąc ku szczytowi główki. Większa grubość i przez to sztywność w obszarze środka główki ma na celu poprawę stabilności, rozciągnięcie sweetspota i zwiększeniu mocy w tym obszarze (alternatywą mającą dawać podobne efekty jest dodanie dodatkowej masy np. Wilson PWS, Yonex IPS lub usztywnienie tego obszaru poprzez materiał lub kompozycję np. Voelkl DNX). Cieńsze widełki mają zapewnić komfort przez większe wygięcie ramy (czyli przejęcie części drgań podczas uderzenia).
Taki przekrój w teorii ma dawać wiÄ™kszy sweetspot niż w przypadku przekroju klasycznego bez uczucia „bicza” charakterystycznego dla rozwiÄ…zania trzeciego.
Jednakże to wszystko również sprawdza się wyłącznie w oderwaniu od reszty parametrów. Miejscowe usztywnienia (DNX, 4D, dodatkowy mostek, kevlarowe ścięgna, Texalium), dołożona masa (PWS, IPS), zmieniający się kształt ramy (Aero) i wiele innych powodują że mimo iż z grubości ramy powinna wynikać określone zachowanie rakiety w grze to wcale tak być nie musi.
Zapraszamy do dyskusji na forum!
UWAGA: Dla lepszego i łatwiejszego zrozumienia problemu sztywności dokonano pewnych uproszczeń.
* - Sztywność ma największy wpływ na moc rakiety wraz ze wzrostem wysokości odbicia w obszarze główki rakiety (powód: redukcja wygięcia dźwigni).
** - Należy pamiętać iż mimo to piłka opuści struny szybciej niż rakieta wróci do swojego pierwotnego kształtu.
*** - Nie mylić z pojÄ™ciem „makaronu” (ang. noodle). Tym okreÅ›leniem charakteryzuje siÄ™ ramy o bardzo niskiej sztywnoÅ›ci, które dla niektórych nie zapewniajÄ… wystarczajÄ…cego feedbacku.
